Te Pupuri Rekoata mō ngā Rangatira Whare i Aotearoa: He Aha Hei Whai, Me Pēhea te Whai, ā, He Aha ngā Tūmanako o IRD

Ki te pupuri koe i tētahi whare rīhi, ā, ka āwangawanga mārihi koe ia Pipiri ka tae mai, ehara koe i te mea kotahi. Ko te nuinga o ngā rangatira whare whakahaere-ā-kiri he pai ki te kohikohi rīhi, engari kāore i te tino pai ki te whaiwhai i ā rātou utu. Ā te mutunga o te tau tāke, he ngāwari te kitea o koe e noho ana i te tēpu kīhini me tētahi puranga rihīti, e ngana ana ki te hanga anō i ngā marama tekau mā rua o ngā utu mai i te mahara me ngā tauākī pēke.

Ko te kōrero pai: kia whai pūnaha koe, ehara tēnei i te mea uaua. Ka huri te whakataurite ā-tau mai i te wiki o te māharahara ki te ahiahi o te mahi whakahaere māmā. Ka whakaatu tēnei aratohu ki a koe he aha ngā rekoata me pupuri, me pēhea te whakarite, ā, me pēhea te tae atu ki reira.

He Aha i Hira Ai te Pupuri Rekoata

Ka hiahia a IRD kia puritia e koe ngā rekoata mō te iti rawa e whitu tau. Ehara tēnei i te mea whiriwhiri. Ki te arotakehia koe, me whakaputa e koe ngā tuhinga mō ia tangohanga kua kerēmehia e koe. Ko te tauākī pēke e whakaatu ana i tētahi utunga, ehara i te rawaka - me whakaatu anō e koe he aha te take, ā, he utu rīhi tūturu.

I tua atu i te whakaū ture, ko ngā rekoata pai e tikina ai e koe ngā mea katoa e tika ana māu. Ko ngā rangatira whare e whaiwhai māmā ana ka iti rawa ā rātou kerēme. Ka nui haere ngā moni iti: $20 mō te utu rēhita, $45 mō te tūnga waka i te wā e toro ana ki te whare, $38 mō te whakakapi raka. I roto i te tau kotahi mā ētahi whare, ka nui tēnei moni.

Ngā Kāwai e Whitu a IRD (IR3R)

Ko te puka whiwhi rīhi a IRD (IR3R) e wehe ana i ngā utu ki ēnei kāwai:

1. Ngā reiti (Rates)
2. Inihua
3. Huamoni mōkete (kei raro i ngā ture tangohanga)
4. Whakapaipai me te tiaki
5. Utu whakahaere whare
6. Utu rōpū rangatira (Body corporate fees)
7. Ētahi atu utu

Me hono ia utu e whai ana ki tētahi o ēnei. Ina whakatū koe i tō pūnaha, whakamahia ēnei kāwai mai i te tīmatanga. Ka māmā te whakakī i te IR3R nā te mea kua oti kē te whakarite i te āhua e hiahia ana a IRD.

He Aha Hei Whaiwhai

Mō te whiwhi, me whai koe i ia utu rīhi ka riro mai me te rā me te rīhi e pā ana, tētahi atu whiwhi mai i te whare (rīhi-anō, tūnga waka, rokiroki), me ngā pūtea tiaki ka riro mai, ka whakahokia. Ehara ngā pūtea tiaki i te whiwhi, engari he mea hira ki te tuhi.

Mō ngā utu tangohanga, ko ngā mea matua ko te huamoni mōkete (i tēnei wā 80% ka taea te tango mō ngā whare i hokona i muri i te 27 Poutū-te-rangi 2021), ngā reiti, ngā utu inihua, ngā utu rōpū rangatira, ngā utu whakahaere whare, ngā whakapaipai me te tiaki i raro i te $1,000 ia mea, ngā utu pānui pēnei i ngā rārangi TradeMe, ngā utu ture mō ngā take rīhi (ehara mō te hoko whare), ngā utu kaute mō te puka rīhi, te haere ki te whare, ngā utu tono ki te Taraipiunara, me ngā mea iti e whakamahia ana i te whare.

Ko te utu matua he kāwai motuhake, kāore e taea te tango wawe. Ko ia mea kotahi nui atu i te $1,000 e whakapai ana, e whakaroa ana rānei i te oranga o te whare, me whakaheke i roto i te wā. Ko tēnei ko ngā taputapu hou, te whariki whakakapi, te karaihe tārua, me te whakauru pūkahukahu mahana.

Te Rohe i Waenga i te Utu Matua me te Utu Whiwhi

Koinei te wāhi e hē ai te nuinga o ngā rangatira whare, ā, he mea tika kia mārama pai.

Ko te tikanga matua: ko tētahi mea e whakahoki ana i tētahi mea ki tōna āhua taketake, he whakapaipai, ā, ka taea e koe te tango ināianei. Ko tētahi mea e whakapai ana, e whakapiki ana, e whakaroa ana rānei i te oranga o tētahi mea i tua atu i tōna āhua taketake, he whakapai matua, ā, me whakaheke i roto i te wā.

He mea hira te rerekētanga i te mahi tūturu. Ki te pakaru tētahi whakamātao e tekau tau te oranga i te tau tuarima, ko te whakakapi ki tētahi tauira ōrite i te $700 he utu. E whakahoki ana koe i tō mea i whai ai. Ki te whakakapi koe ki tētahi whakamātao hou e tīmata ana i tētahi oranga hou tekau tau, he whakapai matua tēnā. I raro i te $1,000, ka whakaaetia e IRD kia utua hei utu kē i te whakaheke, he māmā tēnei.

Ētahi tauira tūturu: ko te whakatika i te matapihi pakaru he whakapaipai, engari ko te whakakapi i ngā matapihi katoa ki te karaihe tārua nui atu i te $1,000 he utu matua. Ko te peita anō i tētahi rūma nā te mauiui he whakapaipai, engari ko te tāpiri i tētahi rūma hou he utu matua. Ko te whakakapi i te pūhiko umu pakaru he whakapaipai, engari ko te hoko i tētahi umu hou nui atu i te $1,000 he utu matua.

Ki te kore koe e mōhio, whakamahia te $1,000 hei paerewa tūturu. I raro i te $1,000, utua hei utu. Nui atu i te $1,000, kōrero ki tō kaute i mua i te whakatau me pēhea te whakarite.

Te Whakatū i Tō Pūnaha

Kāore koe e hiahia ki te rorohiko kaute hei mahi pai i tēnei. Ko te mea e hiahia ana koe ko te ōritetanga. Ko te ripanga rorohiko te wāhi e tīmata ai te nuinga o ngā rangatira whare whakahaere-ā-kiri, ā, he pai tonu. Ko te whāinga ko te hanga i tētahi tikanga ka taea e koe te pupuri, ehara i te whakatū i tētahi mea whīwhiwhi ka whakarērea i Pēpuere.

Ko te pūnaha māmā rawa e pai ana ka tīmata ki tētahi pūtea pēke motuhake mō te whare rīhi. Ka uru ngā rīhi katoa, ka puta ngā utu katoa. Mā tēnei kotahi huringa e whakakore ai te nuinga o te mamae pupuri rekoata, nā te mea ko tō tauākī pēke ka tata ki te rekoata katoa.

I te taha o tērā, puritia he kōpaki mō ia whare - ā-ringa, ā-matihiko rānei - me ngā kōpaki-iti ā-tau. Ka uru ia rihīti, nama, tauākī ki te kōpaki tau tika ina tae mai, kaua i te wā tāke. Kātahi ka whakatū i tētahi ripanga me ngā kāwai e whitu o te IR3R hei pou, ka tuhia ia whakawhitinga i ia marama ina whakataurite. Mā te mahi tonu, tekau mā rima meneti pea ia marama.

Mō ngā utu moni, tangohia he whakaahua o te rihīti i tō waea i taua wā tonu. Ka ngaro ngā rihīti tūturu. He rua hēkona noa iho te whakaahua i roto i tētahi kōpaki whakaahua motuhake, ā, kei reira ina hiahia koe.

Ko te tūnga e hiahia ana koe ki te tae atu, ko te wā o te mutunga o Pipiri, ka whakatūwhera koe i te kōpaki mō ia whare, kua oti kē te whakarite i ngā mōhiohio. Ehara koe i te hanga anō i ngā marama tekau mā rua mai i te mahara. E tāpiri noa ana koe.

Te Kiromita

He mea tūturu ngā utu waka, engari me whai rēhita. Mō ia haerenga e pā ana ki te whare, me tuhi koe i te rā, te tīmatanga me te mutunga, te take o te haerenga (arotake, toronga whakapaipai, taraipiunara, me ērā atu), me ngā kiromita i haerea.

Ko te reiti kiromita a IRD mō te 2025-2026 ko te $0.97 ia kiromita mō ngā kiromita 14,000 tuatahi. Tirohia te paetukutuku o IRD mō te reiti o nāianei nā te mea ka whakahoutia ia tau. Hei kōwhiringa anō, ka taea e koe te kerēme i tētahi wāhanga o ngā utu waka tūturu mēnā ka puritia e koe ngā rekoata o ngā kiromita katoa i haerea i te tau.

He pai tonu te tāpiri i tētahi pou ki tō ripanga o nāianei mō te kiromita. Ko te herenga matua ko te tuhi i taua wā tonu: te tuhi i te wā, kaua te ngana ki te mahara i muri i ngā marama e toru.

Te Tangohanga Huamoni i te 2026

I tēnei wā, 80% o te huamoni mōkete ka taea te tango mō ngā whare haumitanga noho i hokona i te 27 o Poutū-te-rangi 2021, i muri rānei. Ka hoki mai te tangohanga katoa 100% mai i te tau tāke 2026-2027. Ko ngā whare i hokona i mua i te 27 o Poutū-te-rangi 2021 tērā pea kua whai kē i te tangohanga katoa.

Me tuhi e koe te tapeke o te huamoni i utua i te tau. Ka whakaaturia tēnei tau e tō tauākī nama ā-tau mai i te pēke. Whakamahia te ōrau tika ina whakakī i te IR3R.

He Aha ngā Mea e Tirohia Ana e IRD

Ko ngā arotake a IRD o ngā puka rīhi ka arotahi ki ngā utu i kerēmehia mō te wāhanga whaiaro o te whare ki te whakamahi koe i tētahi wāhanga māu, ngā mea matua i kerēmehia hei whakapaipai, ngā tātaitanga tangohanga huamoni, ngā utu waka kāore he rēhita, me ngā utu moni kāore he rihīti.

Ehara i te nui te tūraru arotake mō ngā rīhi noho māmā me ngā rekoata pai. Engari ina puta, ka māmā ake te tukanga ki te katoa ō rekoata, ā, ki te ōrite ō kāwai mai i te tīmatanga.

Te Whakautu Māmā mō te Nuinga o ngā Pātai Tāke

Puritia ngā rihīti mō ngā mea katoa. Whakamahia ngā kāwai IR3R mai i te rā tuatahi. Whakatauritea ia marama. Kimihia tētahi kaute hei arotake i tō puka tuatahi ki te kore koe e mōhio me pēhea te whakarite.

Ehara i te uaua te nuinga o ngā tāke whare rīhi. Ko ngā mahanga ko te kore e mōhio ki te rerekētanga o te utu matua me te utu whiwhi, te kore e whaiwhai i ngā mea iti, me te kore e tuhi i te kiromita. Ka taea te whakatika ēnei katoa mā tētahi whakaritenga i te tīmatanga me te tekau meneti o te tikanga ā-marama.

Kaua e Hanga i te Ripanga Mai i te Kore

I hangaia e au a RentManager NZ, ko tētahi take nā te mea i te mahi au i ngā mea e whakaahuatia ana i tēnei aratohu - te whakahaere i aku whare noho e whā i Auckland CBD mai i tētahi ripanga me tētahi pouaka rihīti. I muri i ētahi tau tāke o te hanga anō i ngā utu mai i ngā tauākī pēke, i whakatau au me whai he huarahi pai ake.

Ka whakahaerehia e RentManager NZ te whaiwhai rīhi me ngā kāwai utu māu, me te tūhono aunoatanga o ngā whakawhitinga ki ngā rīhi. Kua hangaia ngā kāwai IR3R ki roto. Me tango tonu koe i ngā whakaahua rihīti me te tuhi i tō rēhita kiromita, engari ka mahia aunoatia te whakataurite ā-marama.